1
    

საქონელბრუნვა ქალებში Ჩანაწერები Სქესის “პოლიტიკურ ეკონომიაზე”

08.03.2021


Მთარგმნელის წინასიტყვაობა

გეილ რუბინის ტექსტის თარგმნა რამდენიმე კვირის წინ არასრულწლოვანი გოგოს გაუპატიურებისა და მისი სუიციდის გახმაურებულმა საზარელმა ისტორიამ გადამაწყვეტინა. რატომ ხდებიან ქალები ამგვარი სასტიკი დანაშაულის მსხვერპლნი და რატომ აკისრებს საზოგადოება პასუხისმგებლობას მსხვერპლებს? Რა უდევს საფუძვლად იმას, რომ ქალები ყოველთვის კაცებთან მიმართებაში განიხილებიან, როგორც კაცების საკუთრებები, საჩუქრები, რომლებმაც თავი “მფლობელისთვის” (ქმრისთვის) ჩაბარებამდე “გაუხსნელი” უნდა შეინახონ და თუ ამას ვერ/არ ახერხებენ, ისინი ხდებიან დამნაშავენი მათი იმჟამინდელი “მფლობელების” (ოჯახის) წინაშე?

გეილ რუბინის ამ ტექსტმა ფემინისტურ მოძრობაში უმნიშვნელოვანესი როლი ითამაშა და ქვიარ თეორიის ჩამოყალიბებას დაედო საფუძვლად. ამ ესეში რუბინი იკვლევს სქესობრივი ჩაგვრის საფუძვლებს ანთროპოლოგიის, პოლიტიკური ეკონომიკისა და ფსიქოანალიზის უმნიშვნელოვანესი მიგნებების ფემინისტური გადაკითხვითა და ანალიზით. Რუბინი თავდაპირველად იწყებს ფემინისტური ბრძოლისთვის მარქსისტული ანალიზის როგორც მნიშვნელობის, ასევე მისი არასაკამარისობის დემონსტრაციას. შემდგომ, ლევის-სტრაუსის პირველყოფილი ადამიანების საზოგადოებრივი ფორმირებების ანალიზით, რუბინი რამდენიმე გასაღებ კონცეპტს გვაცნობს, რომლებიც ევოლუციის გზაზე ადამიანებად ჩამოყალიბების პროცესში ფუძემდებლურ და უნივერსალურ მოვლენებს წარმოადგენენ: 1. ინცესტის ტაბუ, 2. ჰომოსექსუალობის აკრძალვა და 3. Მათზე დაშენებული ნათესაური კავშირები, რომლებიც ქალების, როგორც გასაცვლელი საჩუქრების, პრინციპს ეფუძნება. Რუბინი იგივე ფუძემდებლურ პრინციპებს Შემდგომ უკვე ფსიქოანალიზის მიერ აღმოჩენილ განვითარების მოდელშიც ხედავს, რაც ადასტურებს, რომ ეს კონცეპტები დღემდე საზოგადოების მოწყობის პრინციპებს წარმოადგენენ (მაგალითად - ქორწინება) და ჩვენი, როგორც ადამიანების ფსიქოლოგიური განვითარებისა და ჩამოყალიბების ტრაექტორიაში არიან ჩაცემენტებულნი.

აქტივიზმის თუ აკადემიური საქმიანობის განმავლობაში ხშირად შემხვედრია კითხვები: “რა იწვევს ჰომოსექსუალობას?” და “საიდან მოდის ქალების ჩაგვრა?” ამ ტექსტის თარგმანი არის ჩემი მცდელობა, სწორედ ამ კითხვებზე შევთავაზო ქვიარ და ფემინისტ მკითხველებს პასუხები. თუმცა, ამ პროცესში თქვენ გაიგებთ პასუხს ისეთ კითხვებზე, როგორებიცაა: “რა იწვევს ჰეტეროსექსუალობას?”, “რა იწვევს ქალების, როგორც ჩაგრული ინდივიდების წარმოებას?” და “რა კავშირი აქვს იძულებით ჰეტეროსექსუალობასა და ჰომოფობიას სექსიზმთან?” რუბინი ნათლად წარმოაჩენს იძულებითი ჰეტეროსექსულობის მუშაობის მექანიზმს და ამტკიცებს, რომ ჰომოფობიის დაძლევის გარეშე ფემინისტური მიზნების მიღწევა წარმოუდგენელია (და პირიქით). 

 

 

 

The Traffic in Women

Notes on the “Political Economy” of Sex

 

Gayle Rubin

 

საქონელბრუნვა ქალებში

Ჩანაწერები Სქესის “პოლიტიკურ ეკონომიაზე”

გეილ რუბინი

 

Მოკლე თარგმანი

 

Მთარგმნელი: ლევან ბერიანიძე

 

რა იწვევს გენდერულ ჩაგვრასა და ქალების საზოგადოებრივ დამორჩილებულობას? ამ საკითხზე ფემინისტური თუ ანტიფემინისტური ლიტერატურა უხვადაა. თუ გენდერული ჩაგვრის მიზეზი მამრობითი სქესის შინაგანი და თანდაყოლილი ბუნებაა, მაშინ უნდა მოვიაზროთ, რომ ფემინიზმის მიზანი მჩაგვრელი სქესის განადგურება ან მისი ტრანსფორმაციისთვის რაიმე სახის ევგენიკური პროექტი უნდა იყოს. თუ სექსიზმი მოგებისადმი კაპიტალიზმის უმოწყალო მადის შედეგია, მაშინ ის წარმატებული სოციალისტური რევოლუციის შედეგად უნდა გაქრეს. ხოლო თუ მდედრობითი სქესის დამარცხება შეიარაღებული პატრიარქალური რევოლუციის შედეგად მოხდა, მაშინ იქნებ ამაზონის პარტიზანი მებრძოლების გაწვრთნის დროა?

ამ ესეს მიზანია პრეისტორიული მატრიარქატის გადაგდების შესახებ წარმოდგენილი პოპულარული ევოლუციური თეორიისა და მარქსის “კაპიტალის პირველ ტომში განხილული გენდერული ჩაგვრების საფუძვლების ალტერნატიული ახსნის შემოთავაზება.

 

მარქსი

არცერთი სხვა თეორია არ ესადაგება ქალთა ჩაგვრის აღწერას ისე, როგორც მარქსისტული თეორიის კლასობრივი ჩაგვრის ამხსნელობითი ძალა. შესაბამისად, არ უნდა გაგვიკვირდეს, რომ ფემინისტური ხედვებისთვის მარქსისტული თეორიის მორგების მცდელობას ბევრჯერ ჰქონია ადგილი. ზოგიერთის მთავარ არგუმენტს წარმოადგენდა აზრი, რომ ქალები კაპიტალიზმის სარეზერვო სამუშაო ძალას წარმოადგენენ; ზოგისთვის მთავარი არგუმენტი კაცებთან შედარებით ქალების ნაკლები ანაზღაურება იყო, რომელიც კაპიტალისტებისთვის დამატებით მოგებას წარმოადგენს; ა.შ. ყველაზე ამბიციური ამ იდეებს შორის იყო ის არგუმენტი, რომელმაც ქალთა ჩაგვრა საშინაო შრომასა და რეპროდუქციულ შრომას შორის კავშირზე ხაზგასმით კაპიტალისტური დინამიკის გულში დაინახა.

მარქსის აზრით, კაპიტალიზმის უნიკალური დამახასიათებელი თვისება მის მიზანშია: კაპიტალის შექმნა და ექსპანსია. სხვა ეკონომიკური სისტემებთან შედარებით, რომლებიც ძირითადად ადამიანების პირველადი საჭიროებების დაკმაყოფილებაზე, დიდგვაროვნებისთვის სიმდიდრის წარმოებაზე, ან ღმერთებისთვის მსხვერპლების შესაწირად წარმოებულ საქონელზე არიან მომართულნი, კაპიტალიზმი ქმნის კაპიტალს. კაპიტალიზმის საზოგადოებრივი ურთიერთობების ნაკრებია - საკუთრების ფორმა და ა.შ. - სადაც წარმოება ფულს, ნივთებს, და ადამიანებს კაპიტალად აქცევს. კაპიტალი კი საქონლის და ფულის ოდენობაა, რომელიც შრომაში გაცვლის შედეგად, საკუთარ თავს კვლავაწარმოებს და იზრდება აუნაზღაურებელი შრომის ამოღებით (იგივე - “მოგება”, რომელიც შრომისგან ამოიღება). კაპიტალისტური წარმოების შედეგი არც მხოლოდ პროდუქტია და არც საქონელი. მისი შედეგი, მისი პროდუქტი კაპიტალისთვის დამატებითი ღირებულების (იგივე მოგების) შექმნაა, რაც თავისთავად ფულისა და საქონლის კაპიტალში გარდაქმნას მოიაზრებს.

კაპიტალსა და შრომას შორის ურთიერთობა - ის, რაც ქმნის მოგებას - საკმაოდ სპეციფიკურია. მშრომელი იღებს ხელფასს, ხოლო კაპიტალისტი იღებს იმ საგნებს, რაც მშრომელმა მისი მუშაობით შექმნა. თუ მშრომელის მიერ წარმოებული საგნების მთლიანი ღირებულება მისთვის გადასახდელ ხელფასზე მეტია, მაშინ კაპიტალიზმის მიზანი მიღწეულია - კაპიტალისტი უკან იბრუნებს ამ საქონლის/მომსახურების შექმნაში გადახდილ ფულს და დამატებით იღებს შემოსავალს - მოგებას. აღნიშნული ხდება იმიტომ, რომ ხელფასი იზომება არა მშრომელის მიერ შექმნილი პროდუქტის/მომსახურების ღირებულებით, არამედ მშრომელების ყოველდღიური ფუნქციონირების/გადარჩენისა და მშრომელების ახალი თაობების რეპროდუქციისთვის საჭირო ოდენობით. შესაბამისად, მოგება წარმოადგენს სხვაობას მშრომელთა კლასის მიერ წარმოებულ საქონლის მთლიან ღირებულებასა და მშრომელთა შენახვისთვის გადახდილი თანხას შორის.

შესაბამისად, მშრომელი ძალის რეპროდუქციასა და შექმნილ საქონელს/მოსახურებას შორის სხვაობა დამოკიდებულია იმაზე, თუ რა ჯდება ამ სამუშაო ძალის რეპროდუქცია. მარქსი ამის განსაზღვრებას სამომხმარებლო საგნების მიხედვით აკეთებს - საკვები, ტანსაცმელი, საცხოვრისი და საწვავი - რომელიც აუცილებელია მშრომელის ჯანმრთელობის, სიცოცხლისა და ძალის შესანარჩუნებლად. თუმცა, სანამ ისინი საარსებო საშუალებებად იქცევიან, ეს სამომხმარებლო საგნები ჯერ უნდა იქნეს გარდაქმნილი -  ისინი თავისთავად მოსახმარად მზა მდგომარეობაში არ არიან იმ დროს, როდესაც მათი შეძენა გადახდილი ხელფასებით ხდება. შესაბამისად, დამატებითი სამუშაოა გასაწევი იმისთვის, რომ ეს სამომხმარებლო საგნები მოხმარებადი გახდეს: საჭმელი უნდა მომზადდეს, ტანსაცმელი გასუფთავდეს, საწოლები - გასწორდეს, ხე - დაიჩეხოს და ა.შ. საშინაო შრომა შესაბამისად ახალი მშრომელის რეპროდუქციის ქვაკუთხედია. იქიდან გამომდინარე, რომ ძირითადად საშინაო საქმეს ქალები აკეთებენ, ზოგიერთის დაკვირვებით, სწორედ ახალი სამუშაო ძალის წარმოებით არიან ქალები მოგების შექმნაში ჩართულნი. დამატებით, რადგან საშინაო საქმის ანაზღაურება არ ხდება, ბევრის არგუმენტით, ქალთა შრომას კაპიტალისტის მიერ წარმოებული მოგების ოდენობაში შეაქვს კონტრიბუცია. თუმცა, ერთია კაპიტალიზმისთვის ქალების სარგებლიანობის ახსნა; დავა იმაზე, რომ ეს სარგებლიანობა ქალთა ჩაგვრის საფუძველს წარმოადგენს კი _ მეორე. ანალიზის სწორედ ამ მონაკვეთში კაპიტალიზმის ანალიზი ბევრს ვეღარაფერს გვთავაზობს ქალთა ჩაგვრის ახსნის კუთხით.

ქალთა ჩაგვრა პრეკაპიტალისტურ საზოგადოებებშიც (მაგ. თუნდაც ევროპაში) ხდებოდა. უამრავ საზოგადოებაში, რომელთა სოციო-პოლიტიკური და ეკონომიკური მოდელი კაპიტალიზმისგან შორსაა, ქალთა ჩაგვრა გავრცელებულია. კაპიტალიზმი გახდა დომინანტური და მან გარდაქმნა ქალის და კაცის მნიშვნელობები, რომლებიც მას საუკუნეებით ადრე უსწრებდა. კაპიტალიზმის არანაირი ანალიზი არ ხსნის საუკუნოვან ფეხების გადაკვრის, უმანკოების ქამრების და ჩაგვრის სხვა ფორმებს, რომლებსაც ქალებს სხვადასხვა პერიოდსა თუ დროში უყენებდნენ. ისტორიული და მორალური ელემენტის შედეგია ის, რომ მშრომელის საჭიროებაა „ცოლი“ და კაპიტალიზმი მემკვიდრეა იმ ტრადიციისა, სადაც ქალები არ არიან მემკვიდრეები, სადაც ქალები არ არიან ლიდერები, ქალები არ ესაუბრებიან ღმერთს და ა.შ. სწორედ ისტორიულმა და მორალურმა ელემენტმა დაუტოვა კაპიტალიზმს ქალურობის და კაცურობის შესახებ კულტურული წარმოდგენები და სწორედ მასში არის სქესის, სექსუალობის და სექსის მიხედვით ჩაგვრის მთელი სპექტრი გაერთიანებული.

 

ენგელსი

“ოჯახის, კერძო საკუთრების და სახელმწიფოს წარმოშობაში” ენგელსი სქესზე დაფუძნებული ჩაგვრის საფუძველს კაპიტალიზმისთვის წინამორბედი სოციალური ფორმებიდან დატოვებულ მემკვიდრეობაში ხედავს. აღნიშნული წიგნი საკმაოდ იმედგამაცრუებელია, განსაკუთრებით ბოლო პერიოდში ანთროპოლოგიაში მიღწეული ახალი ცოდნების შემყურე. ენგელსი არ არჩევს პროდუქციის ურთიერთობებს სექსუალობის ურთიერთობებისგან. მისი წიგნი აღიარებს, რომ ადამიანებს იმაზე მეტის გაკეთება უწევთ საკუთარი საჭიროებების დასაკმაყოფილებლად, ვიდრე ეს უბრალოდ ბუნებრივი სამყაროს გარდაქმნაა. როგორც წესი, ჩვენ ბუნებრივი ელემენტების სამომხმარებლო საქონლად გარდაქმნას ეკონომიკას ვუწოდებთ. თუმცა ეს საჭიროებები იმაზე მეტია, ვიდრე ამას მარქსისტული თეორია მოიცავს. ადამიანები ასევე უნდა გამრავლდნენ თაობიდან თაობამდე. ჭამის მსგავსად, გამრავლება და სექსუალური საჭიროებები უნდა დაკმაყოფილდეს და როგორც ანთროპოლოგიაში ვხედავთ, ეს საჭიროებები თითქმის არასდროს კმაყოფილდება „ბუნებრივი“ ფორმით (მაგალითად, როგორც საკვების საჭიროება). შიმშილი - შიმშილია, თუმცა რა ითვლება საკვებად, განსხვავდება კულტურებს შორის. სქესი - სქესია, თუმცა რა ითვლება სქესად, იმნაირადვე კულტურულად განსხვავებულია. ყველა საზოგადოებას აქვს სქესი/გენდერის სისტემა - წესრიგის სისტემა, რომლის მეშვეობითაც ადამიანის სქესის და გამრავლების ბიოლოგიური ნედლი მატერია ფორმირდება ადამიანური, სოციალური ინტერვენციით და კმაყოფილდება კონვენციური ფორმით, რა უცნაურიც უნდა იყოს ზოგი კონვენცია. 

სქესი/გენდერის სისტემის აღსაწერად სხვადასხვა ტერმინები შექმნილა, მათ შორის „წარმოების რეჟიმი“ და „პატრიარქატი“. ამ ტერმინებს ჩვენი შეცდომაში შეყვანა შეუძლიათ. ყველა ეს განმარტება შეიქმნა იმისთვის, რომ ეკონომიკური და სქესობრივ სისტემებს შორის განსხვავება წარმოეჩინა და მიენიშნებინა, რომ სქესის სფერო ავტონომიურია და ყოველთვის ეკონომიკური თეორიებით ვერ აიხსნება. მაგალითად, „რეპროდუქციის რეჟიმი“ იქნა შემოთავაზებული უფრო ნაცნობი „წარმოების რეჟიმის“ საპირისპიროდ. ეს ტერმინოლოგია „ეკონომიკას“ წარმოებას უკავშირებს, ხოლო სქესობრივ სისტემებს „რეპროდუქციას“. იგი ამცირებს ორივე სისტემის სიმდიდრეს, რადგან წარმოება და რეპროდუქცია ორივე სისტემაში ხდება. წარმოების ყველა რეჟიმი მოიცავს რეპროდუქციას. 

ენგელსი სქესი/გენდერის სისტემას „მატერიალური ცხოვრების მეორე ასპექტის“ პრიზმიდან უყურებდა, რომელიც ნათესაობის თეორიებიდან მოდიოდა. ჩვენ ენგელსს უნდა მივბაძოთ არა შედეგებში, არამედ მეთოდებში. ნათესაური სისტემები არიან და ქმნიან ბევრ რამეს. თუმცა, ისინი აწარმოებენ კონკრეტულ საზოგადოებრივად ორგანიზებულ სექსუალობას და შედგებიან მისგან ნათესაური სისტემები სქესი/გენდერის დაკვირვებადი და ემპირიული ფორმებია.

 

ნათესაობა: მაიმუნიდან ადამიანად ჩამოყალიბებაში სექსუალობის როლის შესახებ

ანთროპოლოგიისთვის ნათესაობა არის არა ბიოლოგიური ნათესაური კავშირი, არამედ იმ კატეგორიების და სტატუსების ერთობლიობა, რომლებიც ხშირად გენეტიკურ ურთიერთობებთან თანხვედრაში არ არის. პრესახელმწიფოებრივ საზოგადოებებში ნათესაობა სოციალური ინტერაქციის იდიომაა, რომელიც ეკონომიკურ, პოლიტიკურ, ცერემონიულ და სექსუალურ ქმედებებს არეგულირებს. ადამიანების ვალდებულებები, პასუხისმგებლობები და პრივილეგიები საერთო ნათესაობის ან მისი არარსებობის მიხედვით გაიგება. საქონლის, მომსახურების, წარმოების და გადანაწილების, მტრობის და სოლიდარობის, რიტუალისა და ცერემონიის გაცვლა ნათესაური კავშირების ორგანიზაციულ სტრუქტურაში ხდება. ნათესაური კავშირების ყველგან არსებობა ანთროპოლოგებს აფიქრებინებს, რომ ენის გამოგონებასთან ერთად, იგი აღნიშნავს ნახევრად ადამიან ჰომინიდსა და ადამიანს შორის წყვეტას.

ნათესაური კავშირები სხვადასხვა საზოგადოებებში განსხვავდება. მეცხრამეტე საუკუნის შემდგომ, ანთროპოლოგიის განვითარების შედეგად, ჩვენ გვაქვს პრივილეგირებული პოზიცია, რათა ენგელსის მეთოდების გამოყენებით უკეთეს ანალიზამდე მივიდეთ. ლევი-სტრაუსის ნათესაობის ელემენტარული სტრუქტურები მეოცე საუკუნის ანთროპოლოგიის და ქორწინების ფენომენზე ყველაზე გაბედული ნაშრომია. იმის გამო, რომ ლევი-სტრაუსი ნათესაობის არსს კაცებს შორის ქალების გაცვლაში ხედავს, იგი თავისდაუნებურად ქმნის სქესობრივი ჩაგვრის თეორიას.

ადამიანური საზოგადოების ბუნებისა და მისი წარმოშობის შესახებ ნათესაობის ელემენტარული სტრუქტურები უმნიშვნელოვანესი ნააზრევია. იგი მსოფლიოს გლობუსის ერთ მესამედს მოიცავს. ლევი-სტრაუსის მტკიცებით, ტაბუების და ქორწინების წესების გარკვეული ლოგიკა ბევრ რამეს ხსნის. იგი მარსელ მაუსის “საჩუქრის შესახებ ესეს” ეფუძნება. მაუსის მიხედვით, პრიმიტიულ საზოგადოებებში სოციალურ ურთიერთობებს საჩუქრების მიღება, გადაცემა და დაბრუნება დომინირებს. ამგვარ საზოგადოებებში ყველაფერი ბრუნავს - საკვები, შელოცვები, რიტუალები, სახელები, სიტყვები, ორნამენტები, ხელსაწყოები და ძალაუფლება. როგორც წესი, ამგვარ გაცვლაში მოგებული არავინ რჩება. ერთ ოჯახის მიერ მეორე ოჯახისთვის გადაცემული საკვები ან რაიმე სხვა ამ ოჯახმა შემდეგ წელს უკან უნდა დაუბრუნოს მას საჩუქრის სახით, ან სხვას უნდა აჩუქოს და ა.შ. ამ დაკვირვებამ მაუსი მიახვედრა, რომ საჩუქრის გადაცემის ლოგიკა სხვაგან უნდა ეძებნა. მაუსის აზრით, საჩუქრის გადაცემის მნიშვნელობა მონაწილეებს შორის გარკვეულ ნდობის, ურთიერთდახმარების განცდის და სოლიდარობის წარმოშობაში მდგომარეობს. საჩუქრის მიღება ნიშნავს მზაობას, ეს საჩუქარი (მოგვიანებით) დააბრუნო, რითაც დასტურდება ურთიერთობა. იგი შეიძლება, მტრობასაც მოიაზრებდეს, მაგალითად ადამიანმა შესაძლოა, სხვა დაამციროს იმდენი საჩუქრის გადაცემით, რომლის დაბრუნება მეორე მხარეს არ შეეძლოს. თუმცა, მან იცის, რომ ამგვარი ჟესტი მას პოლიტიკური პრესტიჟის სახით უბრუნდება. 

მაუსის და ლევი-სტრაუსის აზრით, საჩუქრები ის ძაფებია, რითაც საზოგადოებები ერთად იქნენ შეწყობილნი ფორმალური სპეციალიზებული სამთავრობო ინსტიტუციების არარსებობის დროს. საჩუქარი და ჩუქების აქტი მშვიდობის შენარჩუნების მეთოდი იყო.

ლევი-სტრაუსმა მაუსის იდეას დაამატა ქორწინება და თქვა, რომ იგი საჩუქრის გაცვლის ერთ-ერთი ფორმაა, სადაც ქალები არიან ძვირფასი გაცვლის ობიექტები. მისი მტკიცებით, ინცესტის ტაბუ სწორედ იმისთვის შეიქმნა, რომ უზრუნველეყო საჩუქრების - ქალების - გაცვლა ოჯახებსა და ჯგუფებს შორის. იმის გამო, რომ ინცესტის ტაბუ უნივერსალურია, თუმცა აკრძალვის ფორმები და შინაარსები განსხვავებული, შეუძლებელია იმის თქმა, რომ იგი გენეტიკურად ახლობელი დაწყვილების თავიდან ასაცილებლად იქნა შექმნილი. იგი სინამდვილეში ეგზოგამიის და სისხლით ნათესაობაზე დაფუძნებული კავშირების მიზნით იქნა შექმნილი. ინცესტის ტაბუ სამყაროს დაშვებულ და აკრძალულ სექსუალურ პარტნიორებად ჰყოფს. ერთი და იმავე ჯგუფში კავშირების აკრძალვით იგი წარმოშობს საქორწინო კავშირის საჭიროებას ჯგუფებს/ოჯახებს/თემებს შორის. საკუთარ დაზე ან ქალიშვილზე სექსუალური აკრძალვა აიძულებს ოჯახს, რომ ქალი მან სხვა ოჯახს აჩუქოს. ჩვეულებრივი საჩუქრისგან განსხვავებით, ქალის საჩუქრად გადაცემა უფრო მაღალი მნიშვნელობისაა, რადგან იგი ნათესაურ კავშირს წარმოქმნის. გამჩუქებელი მხარეები ნათესავები ხდებიან და მათი შთამომავლები ამ მხარეებს სისხლით აკავშირებს ერთმანეთთან. ნათესაობა კავშირია, ხოლო კავშირი წარმოშობს ძალას.

ამ ურთიერთობებში ქალები არიან არა პარტნიორები, არამედ გაცვლის ერთეულები, ხოლო კაცები - ერთმანეთთან კავშირდებიან. რადგან ქალები საჩუქრები არიან, სოციალური კავშირი კაცებს შორის იდება და გაცვლით მიღებული პროდუქტის - სოციალური ძალაუფლების - მიმღებები სწორედ კაცები არიან. ეს ლოგიკა მუშაობს მაშინაც კი, თუ ქორწინების დროს ქალის სურვილები (პარტნიორის არჩევასთან დაკავშირებით) გათვალისწინებულია.

სწორედ აქ და არა ბიოლოგიაში უნდა ვეძებოთ გენდერული ჩაგვრის საფუძვლები. აღსანიშნავია, რომ ეს პრაქტიკა არამხოლოდ პრიმიტიულ, არამედ „ცივილიზებულ“ სამყაროში კიდევ უფრო კომერციალიზებული და გავრცელებულია. და თუ კაცები ამ სისტემაში სექსუალური სუბიექტები არიან - ქალების გამცვლელები, ხოლო ქალები - სექსუალური ნახევარობიექტები - საჩუქრები, მაშინ ბევრი კლიშეს და პიროვნული თვისების ახსნა გაცილებით მარტივი ხდება (მათ შორის, როგორ გადასცემს მამა საკუთარ ქალიშვილს სიძეს, თეთრ კაბაში). 

ნათესაური კავშირები ბუნებრივ სამყაროზე სოციალური სასრულების დაკისრებაა. შესაბამისად, მისი კლასიკური გაგებით, იგი წარმოებაა, ობიექტების (ამ შემთხვევაში -  ადამიანების) სუბიექტური სურვილებისამებრ წარმოება. მას წარმოების, განაწილების და გაცვლის თავისი წესები აქვს, რომელიც „საკუთრების“ გარკვეულ ფორმებს მოიცავს, ამ შემთხვევაში -  ადამიანებს. 

ეს გაცვლა გულისხმობს, რომ კაცებს უფლება აქვთ ქალთა სახეობაზე, ხოლო ქალებს არც კაცებზე, არც  სხვა ქალებზე და არც საკუთარ თავზე არ აქვთ უფლება. შესაბამისად, ნათესაური კავშირები არსებითად ქალთა უფლებრივი უთანასწორობის სისტემაა. თუ ლევი-სტრაუსი სწორია და ნათესაობის ფუნდამენტური პრინციპი ქალების გაცვლაა, ქალთა ჩაგვრა იმ ურთიერთობების შედეგია, რომლითაც სქესი და გენდერი ორგანიზდება და იწარმოება. თუმცა, სქესს და გენდერს თავისი ეკონომიკა აქვს და ჩვენ სწორედ ეს პოლიტიკური ეკონომიკა უნდა შევისწავლოთ. 

 

ფსიქოანალიზი და მისი მოწინააღმდეგენი

ფსიქოანალიზსა და ქვიარ და ქალთა უფლებებისთვის მებრძოლ მოძრაობებს შორის ომი ლეგენდარულია. ეს ნაწილობრივ იმის შედეგია, რომ ფსიქოანალატიკოსების დიდი ნაწილი მორალურ კატეგორიებს მეცნიერულ კატეგორიებად აფორმებს და მოიაზრებს, რომ ბავშვი სხვადასხვა ორგანიზმულ ეტაპებს გადის მანამ, სანამ მის „ბიოლოგიურ“ ბედისწერას მიაღწევს. 

თუმცა, კაცების მიერ დომინირებული სოციალური სისტემების ქალებზე ზეგავლენის ეფექტები ისე ნათლად არსადაა აღბეჭდილი, როგორც ეს ფსიქოანალიზში. ორთოდოქსული ფროიდიანიზმის მიხედვით, „ნორმალური“ ფემინურობა ქალებისთვის მტკივნეული ფასით მიიღწევა. გენდერის ჩამოყალიბების ეს თეორია სქესის როლების კრიტიკად შეიძლებოდა, ქცეულიყო, თუმცა ფროიდის მიგნებების რადიკალური მნიშვნელობები რადიკალურადვე იქნა ჩახშობილი. ფსიქოანალიზი კაცის, ქალის და სექსუალობის გაგების რადიკალურ კონცეფციებს მოიცავს. იგი კაცობრიობის სექსუალობის თეორიაა. იგი აღწერს მექანიზმებს, თუ როგორ იყოფიან და დეფორმირდებიან სქესები და როგორ ფორმირდებიან ბისექსუალი, ანდროგინული ბავშვები ბიჭებად და გოგოებად. ფსიქოანალიზი ვერშემდგარი ფემინისტური თეორიაა.

ოიდიპალური ჯადო

1920-იან წლებამდე ფსიქოანალიზს ქალების განვითარების გამორჩეული თეორია არ ჰქონია. ოიდიპოსის კომპლექსის სარკისებრად, ელექტრას კომპლექსი მიიჩნეოდა მექანიზმად, სადაც ბიჭს უყვარდებოდა დედა, თუმცა მას თმობდა მამისგან კასტრაციის შიშის გამო, ხოლო გოგოს უყვარდებოდა მამა, თუმცა მას თმობდა დედობრივი შურისძიების შიშით. ეს მიდგომა ასკვნიდა, რომ ბავშვებს ბიოლოგიური იმპერატივი ჰქონდათ ჰეტეროსექსუალობისადმი. იგი ასევე მოიაზრებდა, რომ ოიდიპალურ ფაზამდე ბავშვები უკვე პატარა ბიჭები და გოგოები იყვნენ.

ფროიდი კრიტიკული იყო ქალებზე ამგვარი  დასკვნებისადმი, რადგან ყველა ეს ცოდნა კაცებზე დაკვირვებით შეგროვებული ინფორმაციით იყო შედგენილი. მისი კრიტიკა ზოგადი იყო ქალებში პრეოიდიპალური ფაზის აღმოჩენამდე. სწორედ ამ ფაზის აღმოჩენა დაედო ფსიქოანალიზის ფემინურობის ჩამოყალიბების თეორიას. პრეოიდიპალურ ფაზაში ორივე სქესის ბავშვები ფსიქოლოგიურად განურჩევადები იყვნენ, რაც ნიშნავდა იმას, რომ მათი კაცებად და ქალებად ჩამოყალიბება არსებულ მოცემულობად მიღების მაგივრად უნდა ახსნილიყო. პრეოიდიპალური ბავშვები აღიწერნენ, როგორც ბისექსუალები, ორივე სქესი აჩვენებდა ლიბიდური დამოკიდებულებების მთელ სპექტრს, აქტიურსაც და პასიურსაც და ორივე სქესისთვის ამ ფაზაში დედა იყო სურვილის ობიექტი. ამ იდეებმა გამოწვევის წინაშე დააყენეს თანდაყოლილი გენდერული იდენტობის და ჰეტეროსექსუალობის დაშვებები. რადგან ბავშვი გოგონას სურვილი დედისკენ იყო მიმართული, მისი შემდგომში ჰეტეროსექსუალად ჩამოყალიბება ახსნას საჭიროებდა.

ფემინურობის ჩამოყალიბების ახსნისას ფროიდმა გამოიყენა „პენისის შური“ და კასტრაციის კონცეპტები, რომელმაც ბევრი ფემინისტი გააბრაზა. ფროიდის მიხედვით, გოგონა ზურგს აქცევს დედას და რეპრესიას უკეთებს მისი ლიბიდოს მასკულინურ მხარეს საკუთარი კასტრირებული მდგომარეობის გააზრებისას. გოგონა მის კლიტორს შედარებით დიდი ზომის პენისს ადარებს და ხვდება რა, რომ დედის დასაკმაყოფილებლად პენისს უპირატესობა გააჩნია, ეწყება პენისის შური და საკუთარი დაქვემდებარებულობის განცდა. შედეგად იგი თმობს დედისადმი თავის სურვილებს და იკავებს პასიურ ფემინურ როლს მამის წინაშე. ფროიდის ეს მიგნება შეიძლება, გაგებული იყოს, როგორც არსებული ბიოლოგიური განსხვავებიდან გამომდინარე პროცესი. შესაბამისად, მას ბევრმა ფემინისტმა ბიოლოგიურ დეტერმინიზმში ბრალი დასდო. თუმცა, ფროიდის თუნდაც ამგვარი გაგება სიტუაციური კონტექსტითაა განპირობებული - გოგონა იმიტომ გრძნობს, რომ იგი ნაკლებად არის აღჭურვილი დედის დასაკმაყოფილებლად, რომ როგორც პრეოიდიპალური ლესბოსელი, იგი დედის ჰეტეროსექსუალობას ეჩეხება. ასე რომ არ იყოს, გოგონას შესაძლოა, სხვა დასკვნები გაეკეთებინა საკუთარ ანატომიაზე. 

ფროიდი არ იყო ბიოლოგიური დეტერმინისტი და იგი ხშირად ამბობდა, რომ ყველა სექსუალობა წარმოიშვებოდა ფსიქოლოგიური და არა ბიოლოგიური განვითარებიდან. მისი ნაწერები საკმაოდ ორაზროვანია და მრავალი ინტერპრეტაციის საშუალებას ტოვებს. ჟაკ ლაკანი - ფრანგი ფსიქოანალიტიკოსი - ფროიდის დასაცავად ამბობს, რომ მას არასდროს უგულისხმია ანატომია, არამედ ფროიდი გულისხმობდა ენას და იმ კულტურულ მნიშვნელობებს, რაც ანატომიას აქვს მინიჭებული. 

 

ნათესაობა, ლაკანი და ფალოსი

ლაკანის სქემის მიხედვით, ოიდიპოსის კომპლექსი იწყება მაშინ, როდესაც ბავშვი მის ოჯახსა და ნათესავებში არსებულ სექსუალურ წესებს სწავლობს. კრიზისი იწყება მაშინ, როდესაც ბავშვი იაზრებს საკუთარ ადგილს ამ სისტემაში. კრიზისი გადაილახება, როდესაც ბავშვი იღებს/ეგუება საკუთარ ადგილს და ირგებს მას. მაშინაც კი, თუ ბავშვი უარყოფს თავის ადგილს ამ სისტემაში, იგი ამ ცოდნისგან თავს ვერ დააღწევს. ოიდიპალურ ფაზამდე ბავშვის სექსუალობა შედარებით ჩამოუყალიბებელია. ყველა ბავშვი ფლობს ყველნაირი ადამიანური სექსუალობის გამოხატვის შესაძლებლობას. თუმცა, კონკრეტულ საზოგადოებაში მხოლოდ გარკვეული სექსუალური შესაძლებლობები იქნება გამოხატული, ხოლო სხვანი - შებოჭილი. ოიდიპალური ფაზის გადალახვის შემდგომ ბავშვის ლიბიდო და გენდერული იდენტობა იქნება იმ კულტურის წესების მიხედვით მოწესრიგებული, რომელშიც იგი იზრდება. 

ოიდიპოსის კომპლექსი არის სექსულობის და გენდერული იდენტობის ჩამოყალიბების აპარატი. ლაკანურ ფსიქოანალიზში ნათესაური ტერმინები, რომლებიც აღწერენ ურთიერთობების სტრუქტურებს, განსაზღვრავენ ოიდიპალურ დრამაში ყველა ინდივიდის როლს. მაგალითად, ლაკანი განასხვავებს „მამის ფუნქციას“ და კონკრეტულ მამას, რომელიც ამ ფუნქციას განასხეულებს. იგი მსგავსად განასხვავებს ფალოსსა და პენისს - ორგანოსა და ინფორმაციას. ეს განსხვავება ფრანგული ფსიქოანალიტიკური ტერმინოლოგიის მიხედვით ნიშნავს, რომ პენისი - ორგანო - არ თამაშობს როლს კასტრაციის კომპლექსში, როგორც მას ტრადიციული ფსიქოანალიზი ხედავდა. 

კასტრაცია აქ დანახულია, როგორც სიმბოლური მნიშვნელობის მქონე ფალოსის არქონა. კასტრაცია არა რაიმეს რეალური ნაკლებობა, არამედ ის მნიშვნელობაა, რომელსაც კულტურა ქალის გენიტალიებს ანიჭებს: ეს ნაკლულობა მოიცავს ამ ორგანოს სიმბოლიზაციას, რადგან ორგანულ დონეზე მას არაფერი აკლია, იგი სრულყოფილია. შესაბამისად, კასტრაცია სიმბოლურია. იქიდან გამომდინარე, რომ ფალოსს კულტურული მნიშვნელობები აქვს და დომინაციის სიმბოლოა, „პენისის შური“ უნდა იქნეს გაგებული არა ორგანოს შურად, არამედ სწორედ ამ ძალაუფლების უთანასწორობის აღიარებად. 

 

გადააზრებული ოიდიპოსი

ახლა დავუბრუნდეთ პრეოიდიპალურ ანდროგინებს. ლევი-სტრაუსი ინცესტის ტაბუს ბიოლოგიისა და კულტურის საზღვარზე ათავსებს და ამტკიცებს, რომ ქალთა გაცვლა არის საზოგადოების ჩამოყალიბების საფუძველი. ამ გაგებით, ინცესტის ტაბუ და ქალების გაცვლა პირვანდელი სოციალური კონტრაქტია.

ოიდიპოსის კომპლექსი დატვირთულია ინფორმაციით. ბავშვები აღმოაჩენენ სქესობრივ განსხვავებებს და ხვდებიან, რომ  ისინი რომელიმე სქესად უნდა ჩამოყალიბდნენ. Ბავშვები ასევე აღმოაჩენენ ინცესტის ტაბუს და რომ რაღაც სექსუალობები აკრძალულია - ამ შემთხვევაში იმას, რომ დედა მიუღწევადია, რადგან იგი მამას ეკუთვნის. ბოლოს, ისინი აღმოაჩენენ, რომ სქესებს ერთნაირი სქესობრივი უფლებები არ აქვთ.

ჩვეულებრივი განვითარების შემთხვევაში ბიჭი უარყოფს დედას მამისგან კასტრაციის შიშის გამო (უარი ფალოსის მიცემაზე და გოგოდ გადაკეთება). ამ აქტით ბავშვი ადასტურებს იმ ურთიერთობას, რითაც დედა მამას მიეცა და რომელიც მას, როდესაც იგი კაცი გახდება, საკუთარ ქალს მისცემს. ამ აქტის შედეგად მამა მას ფალოსს აძლევს (არ უკეთებს კასტრაციას). ბიჭი დედას ფალოსში ცვლის, რომელიც ის სიმბოლური აღმნიშვნელია, რასაც იგი მოგვიანებით ქალში გაცვლის. მას მხოლოდ მცირეოდენი მოთმენა მოეთხოვება. სოციალური კონტრაქტი, რომელსაც ეს ბიჭი ხელს აწერს, მომავალში მას უფლებებს და საკუთარ ქალს გადასცემს.. 

ქალის შემთხვევაში ეს ამბავი უფრო კომპლექსურია. ისიც, ბიჭის მსგავსად, აღმოაჩენს ინცესტის ტაბუს და სქესებს შორის დაყოფას. იგი ასევე აღმოაჩენს არასასიამოვნო ინფორმაციას, თუ რომელი სქესიც აქვს მას მინიჭებული. ბიჭისთვის ინცესტის ტაბუ მხოლოდ ზოგ ქალზე აკრძალვაა. ქალისთვის ეს ტაბუ ყველა ქალზე აკრძალვაა. რადგან იგი დედასთან ჰომოსექსუალურ კავშირში იმყოფება, ჰეტეროსექსუალობის წესი მის პოზიციას საკმაოდ დაუცველ მდგომარეობაში აგდებს. დედა და, შესაბამისად, ყველა ქალი, მხოლოდ პენისიანი (ფალოსიანი) ადამიანების მიერ შეიძლება, იყოს შეყვარებული. რადგან გოგოს ფალოს არ გააჩნია, მას არ გააჩნია უფლება, უყვარდეს დედამისი ან სხვა ქალი, რადგან თავად არის სხვა კაცის ბედისწერა. მას არ გააჩნია ის სიმბოლური აღმნიშვნელი, რაც მას ქალს მისცემს. გოგო ასკვნის, რომ პენისი აუცილებელია დედამისის შესაყვარებლად. გოგონა ამას ბუნებრივი უპირატესობის გამო არა აცნობიერებს; ქალის და კაცის გენიტალიების იერარქიული განლაგება არის სიტუაციური განსაზღვრებების შედეგი - სავალდებულო ჰეტეროსექსუალობა და ქალების კაცებისთვის გადაცემა. 

გოგო ზურგს აქცევს დედას და ბრუნდება მამისკენ. გოგოსთვის კასტრაცია შემდგარი და შეუქცევადია ფაქტია, რომელიც მას აიძულებს, დათმოს მისი პირველადი სიყვარულის ობიექტი და დამარცხების მწარე გემო გაიგოს. მამა ხდება სიყვარულის ობიექტი. გოგო იძულებულია, თავისი ურთიერთობა საკუთარ თავთან, დედასთან და მამასთან ხელახლა განსაზღვროს. 

იგი დედისგან ბრუნდება, რადგან გოგონას ფალოსი არ გააჩნია და, ასევე, სიბრაზისა და იმედგაცრუების გამო - რადგან მას ფალოსი არ მისცეს. თუმცა დედას ფალოსურ კულტურაში ფალოსი ვერ ექნება, რომ იგი ვინმეს მისცეს. გოგო მამისკენ მიდის, რადგან მისგან მიიღოს ფალოსი. მაგრამ მამა მას ფალოსს არ აძლევს, როგორც ეს ბიჭის შემთხვევაში ხდება. ფალოსი ბიჭისაა, რომელიც მერე მან სხვა ქალში უნდა გაცვალოს. გოგო მას არასდროს იღებს. იგი მისი მეშვეობით გადაიცემა. როდესაც გოგონა აღიარებს კასტრაციას, იგი ქალის როლს ირგებს ფალოსის გაცვლის ქსელში. მას ფალოსის მიღება მხოლოდ საჩუქრის სახით შეუძლია, მხოლოდ კაცისგან.

მამისკენ მიბრუნებისას იგი საკუთარი ლიბიდოს აქტიურ ნაწილებს რეპრესიას უკეთებს. მისი აქტიური სექსუალური იმპულსები დაბლდება და მისი პასიური ნაწილი იწევს წინ. მამისკენ ტრანზიცია მისი პასიური მახასიათებლების დახმარებით ხდება.

პასიურობისკენ სვლა ქალში საკუთარი აქტიური სურვილების უშედეგობის და არათანასწორი პირობების გააზრების შედეგად ხდება. ფროიდი აქტიურ სურვილებს - კლიტორში, ხოლო პასიურ სურვილებს ვაგინაში ათავსებს. ამ სქემის მიხედვით, კულტურული სტერეოტიპები სხეულზე - გენიტალიებზეა - აღბეჭდილი. მასტერის და ჯონსონის ნამუშევრის შემდეგ ნათელი ხდება, რომ ამგვარი დაყოფა არასწორია. ნებისმიერი ორგანო - პენისი, კლიტორი თუ ვაგინა - შეიძლება, იყოს როგორც აქტიური, ისე პასიური ეროტიციზმის კერა. თუმცა, რაც ფროიდშია საინტერესო, არის ის, რომ მისი მიხედვით რეპრესირებულია არა ორგანო, არამედ მისი ეროტიკული შესაძლებლობების სეგმენტი. გოგონა გაძარცვულია.

თუ ოიდიპალური ფაზა ჩვეულებისამებრ ჩაივლის, გოგონა ეგუება საკუთარ კასტრაციას, ლიბიდურ სტრუქტურას და მისი ობიექტი ხდება თავსებადი თავის გენდერულ როლთან. იგი პატარა ქალი გახდა - ფემინური, პასიური, ჰეტეროსექსუალი. ფროიდის აზრით ოიდიპალური ფაზიდან სამი ალტერნატიული გზა არსებობს. გოგოს შეიძლება, შეეშინდეს, მთლიანად უგულებელყოს თავისი სექსუალობა და გახდეს ასექსუალი. მან შეიძლება, გააპროტესტოს, მოეჭიდოს საკუთარ ნარცისიზმსა და სურვილებს და გახდეს „მასკულინური“ ან ჰომოსექსუალი. ან იგი იღებს მოცემულობას, სოციალურ კონტრაქტს აწერს ხელს და აღწევს „ნორმალურობას“. 

ამ სქემაზე დაკვირვებით შეგვიძლია, ვთქვათ, რომ ქალებში „ფემინურობის“ წარმოება ფსიქოლოგიური სისასტიკის ფორმაა. თუმცა, ქალობის მიღწევის სქემაში კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორი არსებობს. გოგონა პირველად მამისკენ იხრება, რადგან სურს, რომ კასტრირებული გახდეს. იგი აღმოაჩენს, რომ კასტრაცია მამის სიყვარულის აუცილებელი წინაპირობაა და იგი მამის წინაშე ქალი უნდა იყოს, რათა მისი სიყვარული მიიღოს. შესაბამისად, იგი იწყებს კასტრაციის სურვილს და ის, რაც აქამდე მისთვის უბედურება იყო, ახლა სურვილი ხდება. ამგვარი ანალიტიკური გამოცდილება ეჭვს არ ტოვებს, რომ პატარა გოგოს პირველადი ლიბიდური გამოცდილებები მამის მიმართ მაზოხისტურია.

ფემინურობის ფროიდისეული თეორია ფემინისტური კრიტიკის ობიექტი არაერთხელ გამხდარა. რამდენადაც ეს თეორია ქალთა სუბორდინაციის რაციონალიზაციისთვის გამოიყენება, კრიტიკა ვალიდურია. ხოლო, რამდენადაც ეს თეორია ქალთა სუბორდინაციის პროცესების აღწერისთვის გამოიყენება, კრიტიკა არასწორია. როგორც აღწერას, თუ როგორ ათვინიერებს ქალებს ფალოცენტრული კულტურა და რა ზეგავლენა აქვს მას ქალებზე, ფსიქოანალიტიკურ თეორიას ბადალი არ ჰყავს. და რამდენადაც ფსიქოანალიკიტური თეორია გენდერის თეორიაა, მისი უგულებელყოფა არასწორია. ქალთა ჩაგვრა გაცილებით უფრო ღრმაა. თანასწორი ანაზღაურება, თანასწორი შრომა და მსოფლიოს ყველა ქალი პოლიტიკოსი ვერ ამოძირკვავს სექსიზმის ფესვებს. ფროიდი და ლევი-სტრაუსი ცხადყოფენ სქესის მიხედვით ჩაგვრის სისტემას, რომელიც გვახსენებს ჩვენი მოსაგები ბრძოლის სიდიდეს. მათი ანალიზი გვანახებს იმ სოციალური მანქანებს, რომლებიც უნდა შევცვალოთ.

 

ქალები ერთიანდებიან ოიდიპალური კულტურის ნარჩენების მოსაშორებლად

განმაცვიფრებელია სიზუსტე, თუ როგორ ერგება ლევი-სტრაუსის და ფროიდის თეორიები ერთმანეთს.  ნათესაურ კავშირებს სჭირდებათ სქესობრივი დაყოფა. ოიდიპალური ფაზა ყოფს ამ სქესებს. ნათესაური სისტემები მოიცავს  სექსუალობის კონტროლის წესებს. ოიდიპალური კრიზისი ამ ტაბუებისა და წესების ინტერნალიზების პროცესია. იძულებითი ჰეტეროსექსუალობა ამ ნათესაური სისტემის შედეგია. ოიდიპალური ფაზა ჰეტეროსექსუალური სურვილის შემადგენელია. ნათესაობა ეფუძნება ქალებსა და კაცებს შორის რადიკალურ უფლებრივ განსხვავებას. 

ლევი-სტრაუსისა და ფროიდის თეორიებს შორის ამხელა თავსებადობა მიანიშნებს იმაზე, რომ ჩვენი სქესი/გენდერის სისტემა ისევ იმ წესებზეა დაფუძნებული, რასაც ლევი-სტრაუსი აღწერს. თუ სწორად ვკითხულობ ფროიდს და ლევი-სტრაუსს, მაშინ ფემინისტურმა მოძრაობამ უნდა სცადოს ოდიპალური კრიზისის კულტურის გადაჭრა სექსის და გენდერის იმგვარი რეორგანიზებით, რომ ინდივიდის ოიდიპალური გამოცდილება ნაკლებად დამანგრეველი იყოს. ამ ამოცანის განზომილებების წარმოსახვა რთულია, თუმცა რამდენიმე მნიშვნელოვანი წინაპირობა აუცილებლად უნდა დაკმაყოფილდეს. 

ოიდიპალური სიტუაციის რამდენიმე მნიშვნელოვანი ელემენტი უნდა შეიცვალოს, რათა მას ქალებზე ამგვარი დამანგრეველი შედეგი არ ჰქონდეს. ოიდიპალური ფაზა ქალებში აწესებს ურთიუერთგამომრიცხავობას მათთვის შეუთავსებადი მოთხოვნების წაყენებით. ერთის მხრივ, გოგოში დედის სიყვარული დედაზე დაკისრებული ბავშვის მოვლით იქმნება. გოგონას შემდეგ მოეთხოვება, რომ მიატოვოს დედისადმი სიყვარული ქალური სქესის გამო, რათა ეკუთვნოდეს კაცს. შრომის სქესობრივი გადანაწილება იმგვარი რომ იყოს, რომ ორივე სქესის წარმომდგენელი უვლიდეს ბავშვს თანაბრად, პირველადი სურვილის ობიექტი ბისექსუალური იქნებოდა. ჰეტეროსექსუალობა რომ არ იყოს იძულებითი, ადრეული სიყვარულის რეპრესირება არ მოხდებოდა და პენისიც ამგვარ ღირებულებას არ შეიძენდა. სქესობრივი საკუთრების სისტემა ისე რომ არ იყოს ორგანიზებული, რომ კაცებს ქალებთან შედარებით უპირატესი უფლებები ჰქონდეთ (ქალთა გაცვლა რომ არ არსებობდეს) და, რომ არ არსებობდეს გენდერი, მთლიანი ოიდიპალური დრამა გადმონაშთიღა იქნებოდა. მოკლედ, ფემინიზმმა ნათესაური კავშირების რევოლუცია უნდა მოითხოვოს.

სქესის და გენდერის ორგანიზებას სხვა ფუნქციები ჰქონდა - იგი აორგანიზებდა საზოგადოებას. ამჟამად ის საკუთარ თავს კვლავწარმოებს. ადამიანური სექსუალური ცხოვრება ყოველთვის იქნება კონვენციებსა და ადამიანურ ინტერპრეტაციებში მოქცეული. იგი არასდროს იქნება „ბუნებრივი“, რადგან ჩვენი სახეობა სოციალური და კულტურულია. კულტურული ევოლუცია საშუალებას გვაძლევს, გავაკონტროლოთ სექსუალობის, რეპროდუქციისა და სოციალიზაციის საშუალებები და გავაკეთოთ გაცნობიერებული არჩევანი ადამიანური სექსუალობის არქაული ფორმებისგან გასათავისუფლებლად. სიღრმისეული ფემინისტური რევოლუცია არამხოლოდ ქალებს გაათავისუფლებდა, იგი ასევე გაათავისუფლებდა სექსუალურ ექსპრესიას და ადამიანებს გენდერის გამაკავებელი პერანგისგან გამოიხსნიდა.

ლევი-სტრაუსისა და ფროიდის თეორიები ფემინისტურ მოძრაობას გარკვეულ ხედვას სთავაზობს. მიზანი არა კაცების განადგურება, არამედ იმ სისტემის დანგრევა უნდა იყოს, რომელიც სექსიზმსა და გენდერს აწარმოებს. პირადად მე, ამაზონური მატრიარქატის ხედვა, სადაც კაცები მონებად არიან გამხდრები, უგემოვნო და არაადეკვატური მიმაჩნია. ამგვარი ხედვა უბრალოდ აბრუნებს იმათ არგუმენტებს, ვინც კაცების დომინაციას აღმოუფხვრელ ბიოლოგიურ განსხვავებებში ხედავს. ჩვენ არ ვიჩაგრებით როგორც ქალები, არამედ ჩვენ ვიჩაგრებით ქალად ყოფნის ვალდებულებით. ჩემი აზრით, ფემინისტური მოძრაობის ოცნება არამხოლოდ ქალთა ჩაგვრის აღმოფხვრა უნდა იყოს. მისი მისწრაფება სავალდებულო (ჰეტერო)სექსუალობის და სქესობრივი როლების აღმოფხვრა უნდა იყოს. ყველაზე რეალისტური ოცნება ჩემთვის ანდროგინული და უგენდერო (თუმცა, არა უსქესო) საზოგადოებაა, სადაც სქესობრივი ანატომია უმნიშვნელოა იმასთან მიმართებაში, თუ ვინ ვინ არის, ვინ რას აკეთებს და ვინ ვისთან კავდება სიყვარულით.